ಕೋವರ್ಕೊಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರೇಶ್
ನವದೆಹಲಿ, ಆ. ೨೦; ಆನೆ ಕಾರಿಡಾರ್ಗಳಿಗೆ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವುದು ಮಾನವ-ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಘರ್ಷಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರವಲ್ಲ ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಹೇಳಿದೆ. ಆನೆ ಒಡಾಟದ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿನ ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಮತ್ತು ಆನೆಗಳನ್ನು ಓಡಿಸಲು ಬೆಂಕಿಯ ಚೆಂಡುಗಳು ಮತ್ತು ಮುಳ್ಳುಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲು ರಾಷ್ಟಿçÃಯ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ನಡೆಸುವಂತೆ ಅದು ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದೆ.
ಕಾಡಾನೆಗಳ ಓಡಾಟಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿ ಆಗುತ್ತಿದ್ದು ಮಾನವ - ಆನೆ ಸಂಘರ್ಷ ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಸರ್ಕಾರ ಕೈಗೊಂಡಿರುವ ಕಠಿಣ ಕ್ರಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಾಣಿ ದಯಾ ಸಂಘದ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರೊಬ್ಬರು ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ಅರ್ಜಿಯ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿದ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್, ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ರಾಷ್ಟçವ್ಯಾಪಿ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ನಡೆಸುವಂತೆ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಇಚ್ಛೆ ಅಥವಾ ವಾಸಸ್ಥಳಗಳು ಅವುಗಳ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮಾರ್ಗ ಗಳನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸದೆ ಅಥವಾ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸದೆ ರಾಜ್ಯಗಳಾದ್ಯಂತ ಅವುಗಳ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾರಿಡಾರ್ಗಳ ಮೂಲಕ ಕಾಡಾಆನೆ ಹಿಂಡುಗಳು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಹಾದುಹೋಗುವುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದೆ. “ಯಾವುದೇ ರಾಜ್ಯವು ಆನೆಗಳ ಹಾದಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆನೆ ಕಾರಿಡಾರ್ಗಳನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸುವುದು ಮಾನವ-ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಘರ್ಷಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರವಲ್ಲ. ಆನೆಗಳು ಹಲವು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತವೆ. ಒಂದು ರಾಜ್ಯದ ಭೂ ಪ್ರದೇಶ ಅವುಗಳ ಓಡಾಟದ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಅಡ್ಡ ಬಂದು ಅವುಗಳ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಈ (ಪ್ರಾಣಿ-ಮಾನವ ಸಂಘರ್ಷ)ಕ್ಕೆ ಪರಿಹಾರಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ದಿಗ್ಬಂಧನಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದಿಲ್ಲ” ಎಂದು ಭಾರತದ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಸೂರ್ಯಕಾಂತ್ ಹೇಳಿದರು.
ಕಾಡಾನೆಗಳ ಸ್ವಚ್ಚಂದ ಅಂತರ-ರಾಜ್ಯ ವಲಸೆ ಕಾರಿಡಾರ್ಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವ ರಾಜ್ಯಗಳು ತಡೆ ನಿರ್ಮಿಸಿವೆ ಅಥವಾ ಕಂದಕಗಳನ್ನು ತೋಡಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಹೊಸ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ನಡೆಸುವಂತೆ ಆದೇಶಿಸುವ ಮೂಲಕ ಆನೆಗಳ ಚಲನೆಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಹಕ್ಕನ್ನು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನಿರ್ಧರಿಸಿದೆ.
“ಒಂದು ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಆನೆಗಳ ಚಲನೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಅಡಚಣೆ, ದಿಗ್ಬಂಧನ ಅಥವಾ ಅಡಚಣೆ ಇರಬಾರದು. ಇದು ಸ್ವೀಕಾರಾರ್ಹವಲ್ಲ” ಎಂದು ಸಿಜೆಐ ಸೂರ್ಯ ಕಾಂತ್ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ಜೋಯ್ಮಲ್ಯ ಬಾಗ್ಚಿ ಮತ್ತು ವಿ ಮೋಹನ ಅವರ ಪೀಠವು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಆನೆ ಕಾರಿಡಾರ್ನ ರಕ್ಷಣೆ ಕೋರಿ ಸಲ್ಲಿಸಲಾದ ಅರ್ಜಿಯ ಕುರಿತು ಹೇಳಿದೆ.
ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯ ಸಚಿವಾಲಯಕ್ಕೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಕಳವಳವನ್ನು ತಿಳಿಸಲು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿನ ಆನೆ ಕಾರಿಡಾರ್ಗಳ ಸ್ಥಿತಿಯ ಕುರಿತು ಸಮೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸುವಂತೆ ಕೇಳಲು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸಾಲಿಸಿಟರ್ ಜನರಲ್ ಐಶ್ವರ್ಯ ಭಾಟಿ ಅವರನ್ನು ಕೇಳಿದೆ. ಅರ್ಜಿದಾರರಾದ ಪ್ರೇರಣಾ ಸಿಂಗ್ ಬಿಂದ್ರಾ ಅವರ ವಕೀಲರು ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿರುವ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಿದಾಗ, ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಬಾಗ್ಚಿ ಅವರು “ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿರುವ ಸಮಸ್ಯೆಯೆಂದರೆ ನೇಪಾಳ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಬಂಗಾಳದಿAದ ಆನೆಗಳ ಹಿಂಡುಗಳು ಒಡಿಶಾ ಮತ್ತು ಛತ್ತೀಸ್ಗಢಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಈ ಎರಡು ರಾಜ್ಯಗಳು ತಮ್ಮ ವಲಸೆ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ತಡೆ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ಸಿಜೆಐ ಕಾಂತ್ ಅವರು ಅಂತಹ ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದು ಸ್ವೀಕಾರಾರ್ಹವಲ್ಲ ಮತ್ತು “ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಹಾನಿ, ರೈತರ ದೂರುಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮಸ್ಥರಿಗೆ ತೊಂದರೆಯಿAದಾಗಿ ಹಿಂಡುಗಳ ಮುಕ್ತ ವಲಸೆಗಾಗಿ ಆನೆ ಕಾರಿಡಾರ್ಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಿಂದ ರಾಜ್ಯಗಳು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.
ಆನೆ ಕಾರಿಡಾರ್ಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಕುರಿತು ಸಚಿವಾಲಯದ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಪಾಲಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಪೀಠ ಹೇಳಿದೆ. ೨೦೨೩ ರಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಭಾಟಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ತಿಳಿಸಿದಾಗ, ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಹೊಸ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ನಡೆಸುವಂತೆ ಕೇಳಿತು. ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಬಾಗ್ಚಿ ಸರ್ಕಾರವು ರಾಜ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮನ್ವಯತೆಗೆ ಸಮಿತಿ ರಚಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳಿದರು: “ಆನೆ ಕಾರಿಡಾರ್ಗಳು ಒಂದು ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ. ಆನೆಗಳು ಆನೇಕ ರಾಜ್ಯಗಳಾದ್ಯಂತ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತವೆ.” ಸಾಂಪ್ರ ದಾಯಿಕ ವಲಸೆ ಮಾರ್ಗಗಳಿದ್ದರೆ, ಯಾವುದೇ ರಾಜ್ಯವು ಅದನ್ನು ಹೇಗೆ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ ಎಂದು ಸಿಜೆಐ ಕೇಳಿದರು.
ಹೊಸ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಕುರಿತು ಸ್ಥಿತಿ ವರದಿಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಲು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಎಂಟು ವಾರಗಳ ಕಾಲಾವಕಾಶ ನೀಡಿದ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್, ಆನೆ ಹಿಂಡುಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಲಸೆ ಮಾರ್ಗಗಳಿಂದ ಬೇರೆಡೆಗೆ ತಿರುಗಿಸಲು ಬಂದೂಕುಗಳು, ಸ್ಫೋಟಕಗಳು ಅಥವಾ ಬೆಂಕಿಯ ಟಾರ್ಚ್ಗಳ ಬಳಕೆಯ ಮೇಲಿನ ನಿಷೇಧದ ಅನುಷ್ಠಾನದ ಸ್ಥಿತಿಯ ಕುರಿತು ವರದಿಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುವಂತೆ ಸೂಚಿಸಿ ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ಮುಂದೂಡಿತು.